اقتصاد ایران امروز در شرایطی قرار دارد که ارز دیگر صرفاً یک متغیر اقتصادی یا شاخصی برای سنجش قیمت‌ها نیست؛ بلکه به یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های تاب‌آوری اقتصاد در برابر فشارهای داخلی و خارجی تبدیل شده است.
به گزارش همشهری آنلاین، مسعود توکلی معاون سابق مرکز مبادله ارز و طلای ایران در یادداشتی در روزنامه همشهری نوشت:
اقتصاد ایران امروز در شرایطی قرار دارد که ارز دیگر صرفاً یک متغیر اقتصادی یا شاخصی برای سنجش قیمت‌ها نیست؛ بلکه به یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های تاب‌آوری اقتصاد در برابر فشارهای داخلی و خارجی تبدیل شده است. بانک مرکزی نیز در چنین شرایطی، عملاً یکی از مهم‌ترین مراکز فرماندهی اقتصاد کشور به شمار می‌رود؛ نهادی که در خط مقدم مدیریت فشارهای اقتصادی قرار دارد و هم‌زمان باید میان تأمین نیازهای واقعی اقتصاد، حفظ ثبات بازار، مدیریت انتظارات و صیانت از منابع و ذخایر ارزی، تعادل برقرار کند.
در شرایط جنگ و مشخصا جنگ اقتصادی، حفظ آرامش روانی جامعه نیز بخشی از حکمرانی اقتصادی است. همان‌گونه که در شرایط جنگی، مدیریت افکار عمومی و حفظ اعتماد جامعه اهمیت دارد، در جنگ اقتصادی نیز ارکان اقتصادی نمی‌توانند نسبت به انتظارات و رفتار بازار بی‌تفاوت باشند. از این منظر، اقدامات اخیر بانک مرکزی برای تأمین و عرضه ارز به میزان دو میلیارد دلار و فروش دلار تا سقف ۱۰۰۰۰ دلار به هر کدملی را باید در این مسیر ارزیابی کرد. این اقدامات می‌توانند در کوتاه‌مدت به ثبات و آرامش بازار کمک کنند؛ اما در کنار آنها، باید به طراحی راهکارهای پایدار و آینده‌نگر نیز اندیشید.
لزوم توجه به منابع و مصارف ارزی
مسئله ارزی کشور را نباید صرفاً از منظر «کمبود ارز» یا «نحوه مصرف ارز» بررسی کرد. همان‌گونه که مدیریت مصارف، اولویت‌بندی نیازها و جلوگیری از تقاضای غیرضروری اهمیت دارد، صیانت از منابع ارزی و بازگشت به‌موقع ارز حاصل از صادرات نیز از اهمیت بالایی برخوردار است.
در شرایطی که هر واحد ارز می‌تواند برای تأمین کالاهای اساسی، مواد اولیه، تجهیزات تولید، دارو و سایر نیازهای ضروری اقتصاد به کار گرفته شود، منابع ارزی کشور باید با حساسیت بیشتری رصد، بازگردانده و تخصیص داده شوند. همان‌گونه که در شرایط جنگی انتظار می‌رود منابع و تجهیزات بدون دلیل موجه از مأموریت اصلی خود منحرف نشوند، در جنگ اقتصادی نیز منابع ارزی کشور باید در خدمت تاب‌آوری و نیازهای اقتصاد قرار گیرند و نسبت به عدم بازگشت بلاوجه آنها حساسیت بیشتری وجود داشته باشد.
مدیریت ارز؛ از مدیریت نرخ به مدیریت منابع
در سال‌های گذشته، بخش مهمی از سیاست‌گذاری ارزی معطوف به کنترل نرخ و واکنش به نوسانات بازار بوده است. این رویکرد در شرایط خاص، اجتناب‌ناپذیر و حتی ضروری است؛ اما در شرایط جنگ اقتصادی، به‌تنهایی کافی نیست.
نگاه جدید باید از «مدیریت قیمت ارز» به سمت «حکمرانی منابع ارزی» حرکت کند. به این معنا که بانک مرکزی باید تصویری جامع و به‌روز از منابع، مصارف، تعهدات، ذخایر و جریان‌های ورودی و خروجی ارز در اختیار داشته باشد و بتواند بر مبنای آن، اولویت‌های تخصیص را متناسب با شرایط، به‌صورت پویا تنظیم کند.
در چنین مدلی، منابع ارزی باید مانند یک ترازنامه پویا مدیریت شوند؛ به‌گونه‌ای که منابع موجود، منابع قابل بازگشت، درآمدهای ارزی حاصل از صادرات، ذخایر راهبردی و تعهدات ارزی در یک تصویر واحد قرار گیرند و در سوی دیگر، مصارف ضروری، نیازهای تولید، واردات، خدمات، نیازهای مسافری و سایر تقاضاها بر اساس میزان اهمیت و فوریت، اولویت‌بندی شوند.
همه تقاضای ارز، اسکناس نیست
یکی از مهم‌ترین تغییرات موردنیاز، توجه به ماهیت تقاضای ارز است. بخشی از تقاضای مردم برای ارز، ناشی از نیاز واقعی به اسکناس نیست؛ بلکه با هدف حفظ ارزش دارایی و پوشش ریسک کاهش قدرت خرید پول ملی شکل می‌گیرد.
این بخش از تقاضا را می‌توان از طریق ابزارهای مالی جدید مدیریت کرد. همان‌گونه که صندوق‌های سرمایه‌گذاری طلا توانسته‌اند بخشی از تقاضای سرمایه‌گذاری در طلا را بدون نیاز به خرید و نگهداری فیزیکی آن پاسخ دهند.
ابزارهای جدید برای یک بازار جدید
در کنار ابزارهای سرمایه‌گذاری ارزی، می‌توان مجموعه‌ای از ابزارهای مالی و پوشش ریسک را نیز توسعه داد؛ از گواهی‌ها و حساب‌های ارزی گرفته تا ابزارهای مشتقه و قراردادهای پوشش ریسک برای صادرکنندگان و واردکنندگان.
هدف از ایجاد این ابزارها نباید صرفاً توسعه یک بازار مالی جدید باشد. هدف اصلی باید آن باشد که تقاضای سرمایه‌گذاری مردم برای ارز، تا حد امکان از تقاضای فیزیکی و خرید اسکناس جدا شود و امکان پاسخگویی به این نیاز مردم را با ریال برای بانک مرکزی فراهم آورد.
برنامه‌ریزی راهبردی بجای مدیریت روزانه
در کنار اقدامات روزمره بانک مرکزی، لازم است برای منابع ارزی کشور یک برنامه راهبردی نیز وجود داشته باشد؛ برنامه‌ای که مشخص کند در شرایط عادی، تحریم، بحران یا جنگ اقتصادی، چه میزان از منابع باید به‌عنوان ذخیره راهبردی حفظ شود، کدام مصارف در اولویت قرار دارند، چه منابعی باید با جدیت بیشتری بازگردانده شوند و برای هر نوع تقاضا، چه ابزار و سازوکاری مناسب است.
در نهایت، مسئله ارز را نمی‌توان صرفاً با عرضه یا کنترل بیشتر تقاضا حل کرد. آنچه امروز بیش از گذشته اهمیت دارد، مدیریت هم‌زمان منابع و مصارف، ایجاد ابزارهای جدید، افزایش شفافیت جریان‌های ارزی و تبدیل بخشی از تقاضای فیزیکی به تقاضای مالی است.
اقتصاد ایران در شرایط جنگ اقتصادی بیش از هر زمان دیگری به یک «نقشه جامع حکمرانی ارزی» نیاز دارد؛ نقشه‌ای که در آن بانک مرکزی صرفاً تنظیم‌کننده نرخ ارز نباشد، بلکه مدیریت و راهبری جریان منابع و مصارف ارزی را بر عهده داشته باشد؛ منابع صیانت و بازگردانده شوند، مصارف اولویت‌بندی شوند، تقاضاهای غیرضروری به ابزارهای مالی هدایت شوند و در کنار مدیریت بازار، ظرفیت‌های جدیدی برای تأمین مالی و حفظ ارزش دارایی مردم ایجاد شود.
کد خبر 1073677 منبع: روزنامه همشهری
-
قیمت فروش دلار با کارت ملی اعلام شد | توزیع در ۵ بانک
-
پیش‌بینی مهم برای طلا با یک هشدار | بزرگ‌ترین تهدید برای چشم‌انداز طلا
-
نسخه‌ای تازه برای مدیریت بازار ارز
-
ترامپ زمان احتمالی پایان جنگ با ایران را اعلام کرد
-
حکم حبس برای الناز شاکردوست صادر شد | اولین واکنش وکیل این بازیگر
-
تیپ و استایل متفاوت هنرمندان در مراسم سالگرد درگذشت فرزند نسرین مقانلو
-
تیم ملی شده مدرسه پیرمردها | سه‌ماه زمان خوبی برای تغییرات است | هر دمبیل بازی می کنیم و برنامه‌ای نداریم
-
قوه قضائیه: سیاوش جمشیدی اعدام شد + عکس
-
افشاگری تکان دهنده: وزیر خارجه علت حمله به ایران را لو داد | پای سربازان آمریکایی چگونه به آتش ایران باز شد؟
-
حاج‌صفی: آقا جواد باعث افتخار من است | همین قلعه‌نویی دو سال دعوتم نکرد
-
ترامپ زمان احتمالی پایان جنگ با ایران را اعلام کرد
-
گنج عظیمی کشف کردیم ؛ ترامپ از حسادت خواهد مُرد
-
جلسه اضطراری ترامپ درباره ایران و یمن | تغییر نظر ترامپ؛حمله جدید در راه است؟
-
افشاگری تکان دهنده: وزیر خارجه علت حمله به ایران را لو داد | پای سربازان آمریکایی چگونه به آتش ایران باز شد؟
-
رزیتا غفاری، بازیگر نقش افتخارالملوک در «بامداد خمار» با استایلی متفاوت | تصاویر
-
تیپ و استایل متفاوت هنرمندان در مراسم سالگرد درگذشت فرزند نسرین مقانلو
-
چراغ سبز لژیونر پرمشتری برای پیوستن به استقلال در نیم‌فصل+ عکس
-
انگلیس یاغی شده است! ؛ حمله بی سابقه نتانیاهو به لندن
-
لیست خرید جذاب بختیاری‌زاده؛ دو لژیونر سرشناس ۲خارجی و ۳ ستاره لیگ برتر
-
قوه قضائیه: سیاوش جمشیدی اعدام شد + عکس